Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται η κτηνοτροφία της Λέσβου, με την Αντιπεριφέρεια Πρωτογενούς Τομέα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου να απευθύνει επείγον αίτημα προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την εξέταση της δυνατότητας εφαρμογής στοχευμένου εμβολιασμού κατά της νόσου.

Στην επιστολή που εστάλη προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου, επισημαίνεται ότι η εξάπλωση του Αφθώδη πυρετού έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις τους τελευταίους δύο μήνες, με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα να έχουν αυξηθεί από 13 στα τέλη Μαρτίου σε 76 σήμερα.

Παρά την εφαρμογή αυστηρών μέτρων βιοασφάλειας και την πρακτική της θανάτωσης ζώων σε προσβεβλημένες εκτροφές, η νόσος συνεχίζει να εξαπλώνεται, γεγονός που, όπως τονίζεται, αποδίδεται μεταξύ άλλων και στην πιθανή αερογενή μετάδοση του ιού. Ήδη, περίπου 20.000 ζώα έχουν θανατωθεί, εντείνοντας τους φόβους για πλήρη κατάρρευση του πρωτογενούς τομέα στο νησί.

Η Περιφέρεια ζητά από την αρμόδια Εθνική Επιτροπή του Υπουργείου να εξετάσει την εφαρμογή στοχευμένου εμβολιασμού και να προωθήσει σχετική πρόταση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανονισμών, ως ύστατη προσπάθεια ανάσχεσης της κρίσης.

Στο αίτημα ενσωματώνονται επιστημονικά και θεσμικά τεκμήρια, μεταξύ των οποίων παρεμβάσεις πανεπιστημιακών, αποφάσεις του Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος, καθώς και επιστολή επιστημονικής ομάδας του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.

Αναλυτικά:

Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,

Αξιότιμοι Κύριοι Υφυπουργοί,

Όπως γνωρίζετε η κτηνοτροφία της Λέσβου βρίσκεται εδώ και σχεδόν δύο μήνες στο μάτι του κυκλώνα λόγω της επέλασης του αφθώδους πυρετού.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει πλήρης επιδημιολογική αποτύπωση στο νησί για μια σειρά από λόγους. Παρά τα εφαρμοζόμενα μέτρα βιοασφάλειας η κατάσταση της νόσησης των ζώων μας από τον αφθώδη πυρετό φαίνεται συνεχώς επιδεινούμενη. Θυμίζω ότι ενώ κατά το διάστημα του τέλους Μαρτίου είχαν εντοπιστεί 13 κρούσματα, σήμερα αυτά έχουν φτάσει στα 76. Όπως όλα δείχνουν η έως τώρα επιβεβλημένη πρακτική της σφαγής των ζώων που εντοπίζονται σε θετικές εκτροφές δεν έχουν καταφέρει να σταματήσουν την εξάπλωση της νόσου. Μια εξάπλωση στην οποία πέραν της τρωτότητας που συνεπάγεται η βουλητική τήρησης των μέτρων βιοασφάλειας από τους ενδιαφερομένους, φαίνεται ότι η αερογενής μεταφορά του υιού αποδεικνύεται καθοριστική στην εξάπλωση της νόσου.

Συνέπεια των ανωτέρω: ενώ έχουμε φτάσει στις 20.000 περίπου σφαγές, με τον κίνδυνο της ολικής κατάρρευσης της κτηνοτροφίας και της οικονομίας του τόπου μας να είναι προ των πυλών, δεν διαφαίνεται ελπίδα εκρίζωσης αλλά ούτε και ανάσχεσης της αφθώδους πυρετού που επελαύνει.

Κύριε Υπουργέ, κύριοι Υφυπουργοί,

Με πλήρη επίγνωση των πρωτοκόλλων που απορρέουν από τον κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητάμε να εξεταστεί εκ μέρους της Εθνικής Επιτροπής Αντιμετώπισης Ασθενειών του ΥΠΑΑΤ η δυνατότητα στοχευμένου εμβολιασμού ως μέτρο προστασίας της κτηνοτροφίας του τόπου μας από την ζωονόσο του αφθώδους πυρετού και υποβολή της πρότασης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μήπως σωθεί ότι μπορεί να σωθεί, προκειμένου να μην υπάρξει γενικευμένη οικονομική -κοινωνική και δημογραφική κατάρρευση στην Λέσβο. Συνδυαστικά πάντα με τις παραμέτρους κόστους- οφέλους.

Προς επίρρωσιν του ανωτέρου αιτήματος μας, επικαλούμαστε:

Α) Το Υπόμνημα της 24ης Απριλίου παρέμβασης που αφορά την αξία της ιδιαίτερης φυλής του προβάτου της Λέσβου ως μοναδικού ζωικού γενετικού πόρου Εθνικής σημασίας, που φέρει τις υπογραφές διακεκριμένων Πανεπιστημιακών Επιστημόνων.

Β) Την επιστολή της επιστημονικής ομάδας του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ για το έργο ΛΕΣΠΕΡ. (επισυνάπτεται)

Γ) Την Απόφαση του Πανελληνίου Κτηνιατρικού Συλλόγου στις 29/03/2026.

Τέλος επικαλούμαστε την ψήφιση της απόφασης Φιντάνζα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την ψήφο και των Ευρωβουλευτών του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας.

Κλείνοντας, ζητάμε στην παράμετρο “κόστους- οφέλους” να ληφθούν υπόψη, πέραν των οικονομικών μεγεθών και της κατάρρευσης του παραγωγικού-κοινωνικού ιστού του νησιού μας, η περαιτέρω δημογραφική κατάρρευση που θα υπάρξει στην Εθνικά ευαίσθητη συνοριογραμμή της Χώρας μας, καθώς και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και οι κίνδυνοι που συνεπάγονται οι μαζικές σφαγές ζώων.

Εκ μέρους της Περιφερειακής Αρχής,

Αναστασία Αντωνέλη

Η Αρμόδια Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα

Η επιστολή της ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ:

Ανοιχτή επιστολή προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, τις υπηρεσίες του Υπ.Α.Α.Τ.
και κάθε ενδιαφερόμενο
Η προβατοτροφία είναι κρίσιμος παραγωγικός τομέας, ιστορικά συνδεδεμένος με τη
Λέσβο και με σημαντική συμβολή στην οικονομική ανάπτυξή. Ο μεγάλος αριθμός των
οικογενειακών προβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων, στις οποίες δραστηριοποιούνται
και νέοι κτηνοτρόφοι, συμβάλλει στην κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη του
νησιού. Παράλληλα στηρίζει την ευρύτερη τοπική οικονομική δραστηριότητα, που
περιλαμβάνει τη μεταποίηση, την τυροκομία (ΠΟΠ τυριά: λαδοτύρι, φέτα, κασέρι) και
το εμπόριο.
Η τοπική φυλή προβάτου Λέσβου ανήκει στους τοπικούς ζωικούς γενετικούς πόρους,
και αποτελεί προϊόν εξέλιξης και προσαρμογής αιώνων στο περιβάλλον στο οποίο
εκτρέφεται, ενώ έχει αναπτύξει σημαντική ανθεκτικότητα σε ασθένειες. Η φυλή
αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού και η
προστασία της είναι επιτακτική ανάγκη.
Αναγνωρίζοντας τα παραπάνω, το ΥπΑΑΤ χρηματοδοτεί επί σειρά ετών (ΠΑΑ – Δράση
10.2.1. – Γενετικοί Πόροι στην Κτηνοτροφία) τη συστηματική παρακολούθηση,
καταγραφή των αποδόσεων, της γενεαλογίας και τη γενετική βελτίωση της φυλής
προβάτου Λέσβου και πρόσφατα (2023-2025) χρηματοδότησε (ΠΑΑ, Μέτρο 16,
Υπομέτρο 16.1-16.2) μέσω της ΠΒΑ το έργο ΛΕΣΠΕΡ (κωδικός Μ16ΣΥΝ2-00084) που
είχε ως αντικείμενο τη «Δημιουργία εγκατάστασης συλλογής σπέρματος από κριούς
φυλής Λέσβου, για τις ανάγκες των εκτροφέων προβάτου φυλής Λέσβου»
Το έργο ΛΕΣΠΕΡ (htps://lesper.gr/ ) παρέδωσε
1. εξοπλισμένο εργαστήριο ελέγχου, επεξεργασίας και συσκευασίας νωπού
σπέρματος κριού, καθώς και εξοπλισμό απαραίτητο για την εφαρμογή της
Τεχνητής Σπερματέγχυσης (Τ.Σ.) σε προβατοτροφικές μονάδες.
2. εκπαιδευμένους σπερματοδότες κριούς φυλής Λέσβου α) υψηλής γενετικής
αξίας, με βάση τα στοιχεία που καταγράφονται στο πλαίσιο της Δράσης 10.2.1 και
β) γονιμοποιητικής ικανότητας ελεγμένης, τόσο στο εργαστήριο (in vitro) όσο και
in vivo μετά από Τ.Σ. σε επιλεγμένα θηλυκά εκτροφών της Ένωσης Κτηνοτρόφων
προβάτου Φυλής Λέσβου (ΕΚΠΦΛ) και του Αγροτικού Συνεταιρισμού Κλειούς
(ΑΣΚ).
3. εκπαιδευμένο προσωπικό. Συνεργάτης του έργου, που ζει και εργάζεται στη
Λέσβο, απέκτησε σημαντικότατη εμπειρία στην εκπαίδευση σπερματοδοτών κριών
και στους χειρισμούς του νωπού σπέρματος κατά τη συλλογή, την επεξεργασία, τη
συσκευασία και τη μεταφορά του στις μονάδες και διαθέτει άδεια σπερματεγχύτη.
4. έντυπο υλικό με οδηγίες για την εφαρμογή της Τ.Σ. σε εκτροφές προβάτου στο
οποίο, πέρα από τις δραστηριότητες και τα αποτελέσματα του έργου «ΛΕΣΠΕΡ»,
αναλύονται οι προϋποθέσεις και οι ορθές πρακτικές εφαρμογής της Τ.Σ. σε
κτηνοτροφικές μονάδες και τα οφέλη της.
Η εγκατάσταση αυτή, που ανήκει στην ΕΚΠΦΛ, αδειοδοτήθηκε από το Υπ.Α.Α.Τ. (Α.Π.
230559, 29/8/2025) και μπήκαν έτσι οι βάσεις για την εκτεταμένη συστηματική
εφαρμογή της Τ.Σ., που αναμένεται να συμβάλλει καθοριστικά στην επιτάχυνση της
γενετικής βελτίωσης της φυλής και να αποφέρει σημαντικό οικονομικό όφελος για
τους κτηνοτρόφους.
Το τελευταίο διάστημα παρακολουθούμε με μεγάλη ανησυχία την εξέλιξη της
επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο και καλούμε τις αρμόδιες αρχές να
λάβουν άμεσα όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση της προστασίας του
προβάτου φυλής Λέσβου και όλων των υποδομών που περιγράφονται παραπάνω και
μπορούν να έχουν σημαντικό ρόλο στην αποκατάσταση του ζωικού κεφαλαίου.
Επιβάλλεται να διατεθούν άμεσα οι αναγκαίοι πόροι για την εφαρμογή των απολύτως
απαραίτητων και αναντικατάστατων μέτρων βιοασφάλειας. Παράλληλα, προτείνεται
να εξεταστεί σοβαρά α) το ενδεχόμενο εφαρμογής εμβολιασμού των σπερματοδοτών
κριών, αλλά και των υγιών ζώων στις εκτροφές προβάτου φυλής Λέσβου, που
συμμετέχουν στη Δράση 10.2.1, με εμβόλια που επιτρέπουν το διαχωρισμό του
εμβολιακού στελέχους του ιού από τον φυσικό ιό και β) το ενδεχόμενο εξαίρεσης από
τη σφαγή των υγιών ζώων στις εκτροφές προβάτου φυλής Λέσβου, που συμμετέχουν
στη Δράση 10.2.1, ως πολύτιμου γενετικού πόρου που απειλείται (Regula�on EU
2016/1012, Regula�on EU 2016/429). Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό οι
αποφάσεις για τη θανάτωση προβάτων της φυλής Λέσβου να περιορισθούν στις
απολύτως απαραίτητες.
Είμαστε στη διάθεση της Περιφέρειας και των αρμόδιων Διευθύνσεων του Υπ.Α.Α.Τ.
για να συνδράμουμε με την επιστημονική μας γνώση και εμπειρία σε ένα οργανωμένο
σχέδιο στήριξης των εκτροφών της φυλής προβάτου Λέσβου.
Τα μέλη της επιστημονικής ομάδας του έργου ΛΕΣΠΕΡ
Φωτεινή Σαμαρτζή, DVM, PhD, Κύρια Ερευνήτρια, ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ – Συντονίστρια
Χριστίνα Λίγδα, MSc, PhD, Διευθύντρια Ερευνών, ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ
Κωνσταντίνος Ρέκκας, DVM, PhD, Κύριος Ερευνητής, ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ
Αικατερίνη Σαράτση, DVM, PhD, Κύρια Ερευνήτρια, ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ
Θεοδώρα Τσιλιγιάννη, DVM, PhD, Διευθύντρια Ερευνών, ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ