Στη Μυτιλήνη και συνολικά στο Βόρειο Αιγαίο, η ουσιαστική ένταξη των ανθρώπων με προσφυγικό υπόβαθρο στην τοπική κοινωνία και την αγορά εργασίας αποτελεί βασικό στόχο του προγράμματος Helios+. Σε αυτή την κατεύθυνση, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι τοπικές επιχειρήσεις και οι άνθρωποι που επιλέγουν να δώσουν ευκαιρίες, επενδύοντας στη συνεργασία, την εμπιστοσύνη και τη συνύπαρξη.
Η κα Πρωτοψάλτη, με καταγωγή από τη Μυτιλήνη, εργάζεται τα τελευταία εννέα χρόνια στην τεχνική εταιρεία «Αλέξανδρος Καλαλές», ως υπεύθυνη ανθρώπινου δυναμικού και του τμήματος καθαριότητας. Πρόκειται για έναν ρόλο απαιτητικό, καθώς, όπως η ίδια εξηγεί, βρίσκεται καθημερινά σε άμεση επαφή με όλο το προσωπικό, τα συνεργεία και τους εργάτες, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στον εργοδότη και τους εργαζόμενους. «Είναι ένας ρόλος με δυσκολίες, αλλά φροντίζουμε να κρατάμε τις ισορροπίες», σημειώνει.
Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής της πορείας έχει διαχειριστεί περισσότερους από 300 εργαζόμενους, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων αναγκών, όπως το 2018 στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης, όπου οι βάρδιες απαιτούσαν δεκάδες άτομα καθημερινά. Αυτή η εμπειρία την έφερε αναπόφευκτα πολύ κοντά στο προσφυγικό ζήτημα.
Η επιχείρηση στην οποία εργάζεται ενεπλάκη από νωρίς στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης, όταν η κατάσταση βρισκόταν ακόμη σε καθεστώς «έκτακτης ανάγκης» λόγω των πολυάριθμων, καθημερινών αφίξεων προσφύγων. Μέσα από υπηρεσίες καθαρισμού και υποστήριξης, η κα Πρωτοψάλτη βίωσε από κοντά τις συνθήκες που αντιμετώπιζαν οι πρόσφυγες. Οι μνήμες που περιγράφει συνοδεύονται από εικόνες σκληρής πραγματικότητας: άνθρωποι βρεγμένοι από την βροχή, οικογένειες χωρίς στέγη, μωρά μέσα στο κρύο. «Τα συναισθήματα ήταν ανάμεικτα, αλλά κυριαρχούσε ο πόνος», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στη Μόρια. «Ήταν εικόνες που σε λύγιζαν ψυχολογικά», τονίζει, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οργανώσεις και φορείς κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Σήμερα ωστόσο, όπως η ίδια παραδέχεται, η κατάσταση έχει αλλάξει. Η συνθήκη της έκτακτης ανάγκης έχει ξεπεραστεί και πλέον το ζητούμενο είναι η ένταξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η κα Πρωτοψάλτη πιστεύει ακράδαντα ότι οι άνθρωποι με προσφυγικό υπόβαθρο μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά με την τοπική κοινωνία της Μυτιλήνης. «Ο φόβος υπήρχε στην αρχή, κυρίως από άγνοια. Εγώ
όμως δεν φοβήθηκα ποτέ. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν και έχουν ανάγκη να σταθούν ξανά στα πόδια τους», υπογραμμίζει.
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη συνύπαρξη παίζει η εργασία. «Η δουλειά είναι το άλφα και το ωμέγα», λέει χαρακτηριστικά. Όταν ένας άνθρωπος εργάζεται, μπορεί να συντηρήσει την οικογένειά του, να νοικιάσει σπίτι, να ενταχθεί ουσιαστικά στην κοινωνία. Η ίδια φέρνει παραδείγματα από τη γειτονιά της, όπου πρόσφυγες και μετανάστες ζουν ήσυχα, εργάζονται και μεγαλώνουν τα παιδιά τους, όπως κάθε οικογένεια.
Αυτή η φιλοσοφία αποτυπώνεται και στη συνεργασία της επιχείρησης με το πρόγραμμα Helios+. Η απόφαση για συμμετοχή ήρθε φυσικά, καθώς, όπως αναφέρει, τα στερεότυπα και ο ρατσισμός έχουν ξεπεραστεί. «Οι πρόσφυγες έχουν όρεξη για δουλειά, γνωρίζουν τέχνες που σήμερα σπανίζουν και αποδίδουν εξαιρετικά», σημειώνει. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας με το Helios+, η κα Πρωτοψάλτη αναφέρεται και σε συγκεκριμένη εμπειρία με ωφελούμενο του προγράμματος με καταγωγή από την Συρία, η οποία ήταν όπως λέει πέρα από κάθε προσδοκία: ένας ευγενικός, πρόθυμος εργαζόμενος, που, παρά τα γλωσσικά εμπόδια, βρήκε τρόπους να επικοινωνεί και να εξελίσσεται.
Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η στάση των συναδέλφων του, οι οποίοι τον αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή. «Κανείς δεν τον περιθωριοποίησε. Αντίθετα, όλοι τον βοηθούν», τονίζει, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα: η ένταξη δεν είναι ατομική υπόθεση, αλλά συλλογική προσπάθεια.
Κλείνοντας, η κα Πρωτοψάλτη επισημαίνει την ανάγκη για περισσότερα κρατικά προγράμματα και κίνητρα προς τους εργοδότες. «Αφού αυτοί οι άνθρωποι ζουν ανάμεσά μας, έχουμε υποχρέωση να τους στηρίξουμε. Όπως έκαναν κάποτε οι Έλληνες μετανάστες στο εξωτερικό, έτσι και αυτοί μπορούν να ενσωματωθούν και να προσφέρουν», καταλήγει.
Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) και η Ηλιακτίδα ΑΜΚΕ, στο πλαίσιο του προγράμματος Helios+ και με την υποστήριξη του Διεθνή Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ), υλοποιούν στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου δράσεις που στοχεύουν στην επαγγελματική ενδυνάμωση των προσφύγων, τη σύνδεσή τους με την αγορά εργασίας και την ομαλή ένταξή τους στην τοπική κοινότητα.
Το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με την Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Διαχείρισης Προγραμμάτων Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων (Ε.Υ.ΣΥ.Δ.-Μ.Ε.Υ.) και την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΚΤ+), στο πλαίσιο των Περιφερειακών Προγραμμάτων 2021–2027.
