Στις 21 Νοεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε με ιδιαίτερη επιτυχία η επιστημονική ημερίδα που διοργάνωσαν η Ομοσπονδία Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής και το Αναγνωστήριο Αγιάσου, με θέμα «Ο Σπύρος Παπαλουκάς στη Λέσβο. Προσεγγίζοντας το εικαστικό οδοιπορικό εκατό χρόνια μετά (1925–2025)»

Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών – «Ίδρυμα Βούρος Ευταξίας», το οποίο γέμισε ασφυκτικά από κοινό, επιστήμονες και καλλιτέχνες. Ο πρόεδρος του Δ.Σ. του Μουσείου, κ. Αντώνης Βογιατζής, χαρακτήρισε την ημερίδα ως «την πιο αξιόλογη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο το 2025», επιβεβαιώνοντας το υψηλό επίπεδο και το ενδιαφέρον που συγκέντρωσε.

Στόχος της ημερίδας ήταν να φωτίσει την καθοριστική περίοδο παραμονής του Σπύρου Παπαλουκά στη Λέσβο, μια φάση που σηματοδότησε την απομάκρυνσή του από τις επιρροές της ευρωπαϊκής ζωγραφικής και την ανάπτυξη μιας αυτόνομης εικαστικής γλώσσας, βαθιά συνδεδεμένης με το χρώμα, το φως και το τοπίο.

Κατά τη διάρκεια των εισηγήσεων, αναδείχθηκαν πτυχές της δημιουργικής του πορείας, στοιχεία της προσωπικότητας του καλλιτέχνη, οι επιρροές που δέχθηκε από την παράδοση και η συμβολή του στη συγκρότηση της νεοελληνικής ζωγραφικής. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη λεσβιακή περίοδο, κατά την οποία ο Παπαλουκάς ζωγράφισε τοπιογραφίες και πορτρέτα, εμπνευσμένα από χωριά όπως η Αγιάσος, το Πλωμάρι, ο Παπάδος, ο Μεσαγρός και οι οικισμοί της Γέρας.

Τα έργα αυτής της περιόδου ξεχωρίζουν για τα γήινα χρώματα, την ένταση του τόνου και την αυτόνομη σύνθεση, στοιχεία που καταγράφουν τη στιγμή όπου ο καλλιτέχνης αρχίζει να “μιλά” με τη δική του, αναγνωρίσιμη φωνή, αφήνοντας πίσω την απλή αναπαραγωγή επιρροών.

Στην ημερίδα συμμετείχαν διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί, ιστορικοί τέχνης, ερευνητές και καλλιτέχνες, όπως η Μαίρη Μηχαηλίδου, η Μαρία Μόσχου, ο Μάρκος Καμπάνης, η Ελίζα Πολυχρονιάδου, ο Στρατής Αναγνώστου, η Αφροδίτη Κούρια, ο Μάκης Αξιώτης, η Μαίρη Τσιτιμάκη, ο Παναγιώτης Σκορδάς και ο Κωνσταντίνος Παντίδος, καλύπτοντας ευρύ φάσμα θεματικών που αφορούσαν την αισθητική, την τεχνική, την κοινωνική και ιστορική διάσταση του έργου.

Το ενδιαφέρον του κοινού ήταν έντονο, με υψηλή συμμετοχή και συζήτηση που ανέδειξε την ανάγκη περαιτέρω έρευνας και ανάδειξης της κληρονομιάς του Παπαλουκά στη Λέσβο.

Την οργάνωση επιμελήθηκαν η Δρ. Μαρία Μόσχου, η Ελίζα Πολυχρονιάδου και ο Σταύρος Αγοραστός, ενώ οι διοργανωτές υπογράμμισαν ότι η ημερίδα αποτελεί αφετηρία για νέες δράσεις, εκδόσεις και συνεργασίες, με στόχο να φωτιστούν άγνωστες πτυχές του καλλιτέχνη και της σχέσης του με τον τόπο.